Жақында Германияның Парламенті – Бундестагқа сайлау болып өтті. Біз осы шараны бақылаушы журналистер ретінде Германияның Гамбург және Берлин қалаларында болдық.

Бізді Гете институты арнайы бағдарлама бойынша шақырған екен. Екі топ жасақталыпты. Бірі – ТМД-дан, орыстілді топ, екіншісі – ағылшын тілді топ. Әрине, орыстілді топқа қарағанда, ағылшынтілді топтың қарасы анағұрлым мол болды.

Немістер бізді үш түрлі ерекшелігімен таң қалдырды. Бірінші – өте-мөте дәлдігімен, айтқан уақытынан кешікпеуді басты мақсат тұтады екен.

Екіншіден – тым үнемшлідігімен. Еш нәрсені босқа ысырап етпеуге тырысады. Оны әрине, сізге ескертіп те отырғанды жөн көреді.

Үшіншіден – саяси мәдениеттілігімен. Партия лидерлерінің ешуақытта бір-бірінің атына лас, балағат сөздер айтып, ғайбат жасағанын көрмедік. Жеңілген партия жеңілгендігі үшін өзгелерді айыптамайды. Жеңген партия жеңдім деп марсимайды.

«Қара жорға» биін Қазақстанға ең алғаш германиялық қазақ Арыстан Шәдетұлы таныстырды деп ойлаймын. Қазақстанға келіп орналасқан 20 жыл ішінде ол кісі талай концерттерге қатысып, талай іс-шараларда қазақтың осы бір төл биін насихаттап жүрді. Ол үшін «Қара жорға» атты күй қоятын.

Соңғы жылдары осы «Қара жорға» қазақ тойының сәніне айнады. Ал, қытайлық қандастарымыз аттарын білмеймін бірі сөзін, бірі әнін жазып «Қара жорға» атты өлең жазып, өмірге әкелді. Тойдың бәрінде «Қара жорға» осы әнмен биленетін боп жүр.

Ал, Арыстан аға Шәдетұлының ұлы мен қызы Қажымұқан мен Айтжан бұл бидің шебері болып алды. Биді қоюшы өз әкелері – Арыстан Шәдет ұлы.

Осы апта аяғындағы тойда осы екі өреннің биін видикке түсіріп алып едім. Бірінші рет блогыма видео қосқалы отырмын. Назар аударыңыздар:

Қазақстанның жақұты  – Көлсай көлдері жайлы көп естідім.  Алайда, оның Алматыдан тым ұзақ қиырда жатқанын және ит арқасы қиянға бару үшін азап жол шегетінін білмеппін.

“Түркістан” газетінің кезекті саны шыққаннан кейін, бір апта үзіліс жариялайтын болдық. Осы сәтті пайдаланып, жақсы бір демалыс ұйымдастыруды жөн санадық. Инициативаның авторлары – Ғалымжан Мелдеш пен Дидахмет Әшімханұлы. Бұл кісілер жол және басқа да шығындарды мойнымен көтеріп алмақ болды.

Дүйсенбі күні түстен кейін менің қалта телефоныма Гүлзина телефон шалып, ақылдасуға жиналып жатқандығын айтты. Мен “бүгін тым кеш болып кетті. Ертең ерте жолға жиналуға болатын шығар” дедім. Бірақ, дүйсенбі күні кешке қайта қоңырау шалған Гүлзина 22-шілде, сәрсенбі күні таң қылаң бере жолға шығатынымызды және менің машинаммен баратынымызды айтты. Машинаны жаңа жүргізіп жүрген менің көмегіме жүгінгендері мен үшін тосын болып қалғаны рас. Ғалымжан ағаға қайта қоңырау шалып, мен алыс жолға шыға алмайтындығымды айтып едім, Ғалекең қасыма шофер қосып беремін деді. Сөйтіп, аяқ асты жолға жиналып кеттік.

Сейсенбі күні редакцияға соғып, “Ұлан” газетінің бас редакторы Есей Жеңісұлынан Көлсайға барар жол туралы сұрап білдім. Ол жолдың 300 шақырымға созылатындығын және 100 шақырымдай жолдың жолсыз екендігін айтты. Мен өзгелердің бұл жолдан неге бас тартып, маған сілтей салғанын түсінгендей болдым. Білгенім – біздің бухгалтер Гүлсімнің де машинасын осы жолға сайлап жүргені.

Сонымен қош 22-шілде күні ертелетіп редакцияның алдына келдім. Біраз адам жиналып қапты. Гүлсім, Дидағаң және Ғалымжан машинасымен кепті. Бірақ, Ғалекең мен Дидағаңның машинасын редакция алдында қалдырып, Гүлсім екеуміздің машинамызбен – Дидахмет аға, Ғалымжан аға, Жаңабек, Жақсыбек, Гүлсім, Динара, Гүлзина және мен 8 адам жолға шықтық. “Біздің машинамыздың асты биік, джип болғандықтан таңдадық” деген уәж айтты өзгелер.

КӨКПЕКТІҢ ҚАҚПАСЫ

Шелекке дейінгі жол маған таныс. Қасыма мені алмастырады деген Жақсыбек отырды. артында Ғалекең мен Жаңабек ағай. Оны мұны айтып сайрап жатқан асфальтпен ызғытып келеміз. Жолда Көкпектің қақпасы деген жерде аялдама жасап, аяқ суыттық. Күн өте жайлы, қоңыр салқын леп бар. Ал, табиға тамылжып тұрған ерекше өлке екен. Көкпектің қақпасы дегеніміз шағын шатқал көрінді. Екі таудың арасын ашып, жол салғандай. Көп ұзамай бұл жол бітеді де, мидай жазық дала басталады. Сайрап жатқан жол. Енді бір-екі сағат та Көлсайға да барып қалармыз дейді. Жол бастаушылар.

Біраз жүргеннен кейін алдымызда бір аялдамада кішкентай қыз қол көтеріп тұр екен. Алдымда кетіп бара жатқан Гүлсім әлгілерге бұрылып тұрып тоқтады. Біз кішкентай қызды отырғыза кетуді жөн көрген шығар деп жорам алдап одан оза бердік.

МАШИНА ЖОЛДА ҚАЛДЫ

Алдымыздан Аласа атты асу кездесті. Аласасында аласа екен, алайда, иір-қиыры мол, шатқал көрінді. Мен сияқты су жаңа шофер үшін бұның бәрі оңай емес. Әзірге тізгінді Жақсыбекке бермей сүйекке қарысып келемін. Мақсатым – жолсызға шыққаннан кейін, оның шеберлігін сынау. Бірақ, ол мақсатыма жете алмадым. Алматыдан 190 шақырымды көрсеткен кезде, артымыздан бір машина қуып жетіп, жаналасалай келді де, “машиналарыңыз бұзылып қалды” дегенді айтып өте шықты. Басында түсінбей аңтарылып қалдым. Бірақ, біздің соңымыздағы Гүлсімдерге бірдеңе болғанын сездім. Сөйтіп, кері айналдық. Гүлсім 5 шақырымдай жерде қалған екен. Моторы  атылып, майы ағып кетіпті. Барлығымыздың үнжырғамыз түсіп кетті. Ал, Гүлсімнің сыртқа білдірмегені болмаса, жылауға шақ тұрғаны түсінікті. Ары ақылдасып, бері ақылдасып, эвакуатор шақыруды жөн санадық. Абырой болғанда, айдаладағы мидай сары далада билаинның ұстап тұрғаны. Соның арқасында эвакуатор шақырып, бағасына келісіп те үлгердік. Сөйтіп, Көкпектің қақпасының желкесіне Гүлсім мен Жақсыбекті қалдырып, өзіміз ары зуладық. Мені алмастыратын шофер қалмады.

КӨЛСАЙҒА ЖЕТКЕНШЕ, КҮЛ ТАЛҚАНЫҢ ШЫҒАДЫ

Қазақстан өзінің маңызды экономикалық саласының бірі ретінде – туризм кластерін дамыту туралы жиі сөз етеді. Бірақ, оны дамытудың алғышарттарын қолға ала алмай отыр. Соның бірі – Көлсайға барар жол. Есейдің айтқаны шын екен, Райымбек ауданы атты бағаннан өткеннен кейін көп ұзамайсың, оңға бұрылып, ми батпағы шығып жатқан жолсызға түсіп қиралаңдайсың. Тура – 100 шақырым солай. Алдыда үлкен және кіші Жалаңаш ауылы бар екен. Жалаңаш ауылының ішінің жолы сайрап жатыр, ауылдан шыға қайта жолсызға түсесің. Жолдағы Қарабұлақ және Саты ауылдарының да жолы теп-тегіс, шыға бере асфальт үзіледі. 1,5 емес, 3 сағат жол жүріп Көлсайға әзер жеттік. Бірақ, құр сүлдерімізді сүйретіп, әзер барғанымызды қайтейін 2 сағат қана аялдап кері қайттық. Көз байланбай жолсызды артқа тастауымыз қажет.

Табиғаттың өз жаратқан кереметі – Көлсайдың екі таудың ортасын қосып жатқан ерекше көл екендігін көріп қайран қаласыз. Суы мөп-мөлдір, астындағы қиыршық татар көзіңізге ұрып тұр. Сұп-суық, тау өзеніндей. Қолдан жасаған қойма дерсің. Қапшағайды Іленің суын бөгеп, қолдан теңіз еттік. Ал мынау табиғаттың өзінің сыйы ғана. Ал, сол Көлсайдан ағып шығып жатқан өзеннің атын біле алмадық. Тұнба табиғаттың тұнықтығын сақтап тұрғандығына қайан қаласың. Көлсайға келер жолдың қиаралаң болғанына қуанасың, Егер, Көлсайға келудің оңай жолын жасап қойған болса, өзінен кейінгіні ойламайтын бүгінгінің қорқаулары осы біро інжу маржанның да күл-паршасын шығарып, лайлап үлгерер ме еді? Көлсайдың түу бастағы әдемілігі мен тұнықтығын сақтап тұрғандығының сыры – оған адам аяғының сирек қатынауы болса керек.

Білім мәселелерін көбірек талқыға салып, бірталай мақаланың көрігін қыздырған едім кезінде. Сол үшін 2004 жылы Білім және ғылым министрі болған Жақсыбек Құлекеевтің арнайы “Алғыс” хатымен марапатталғанмын да.

Бәлкім содан кейін, жұрттар маған қоңырау шалып, ҰБТ жайын жиі сұрап жатады. Бұл жолы биылғы жылғы кешенді тестілеуің қашан болатындығын бірнеше адам сұрады. Ешқандай ақпарат білмейді екенмін. Сол білім проблемасын жиі көтеріп жүрген 2004 жылдары шілденің 20-25-і аралығында кешенді тестілеудің өткізілгені есімде.

Ал, биыл ешқайдан кешенді тестілеу туралы ақпаратты кездестірсемші. Интернетті ақтарып 2 сағат отырдым. Жүйкем жұқарды. Әжептәуір беделді адамға біліп беругеге уәде беріп едім. Уәде – құдай сөзі. Бірақ, таппай сарсаңға түсіп отырған жайым бар.

КЕШЕНДІ ТЕСТІЛЕУ ДЕГЕНІМІЗ НЕ?

Білім саласына түбегейлі реформа енгізілген 2004 жылдан бастап, жоғары оқу орнына тапсыратын білім сынағы екіге бөлінді. Біріншісі – бірыңғай ұлттық тестілеу. Бұл қазақ, орыс тілдерінде мектепті жаңа бітірген, әлі аттестат алып үлгермеген түлектерге арналған. Олар бұл сынақтан бас тартуына да болады. Аттестатқа қойылатын үлгерімін мемлекеттік емтихан тапсыру арқылы қойғызып, қолына аттестаты тигеннен кейін, екінші потокпен кешенді тестілеуге қатысуға құқылы. Сондай-ақ, елдегі ұлт мектептері саналатын – ұйғыр, өзбек, тәжік, т.б. тілдегі мектеп оқушылары да ҰБТ-дан босатылған. Олар да қазақ және орыс тілдерінің бірінде кешенді тестілеуге қатысуына мүмкіндігі бар.

Сондай-ақ, былтырғы жылғыдан қалып қойған, өткен жылы оқуға түсе алмаған, армиядан келген, колледж бітіргендер де “базарға барып бағын сынағысы” келсе, осы кешенді тестіге үміт артады. Кешенді тестінің ҰБТ-дан айырмашылығы осы ғана. Былайынша, оның өткізілу барысы, әдісі бірдей. Тек интернеттегі кейбір ақпараттарға қарағанда кешенді тестілеуде талапкер 5 пәннен емес, 4 пәннен ғана емтихан тапсыра алады. Бұл жолы талапкерлердің қазақ тілі мен орыс тілін білу дәрежесін айқындаудың қажеттілігі жоқ. Кешенді тестілеу – ұлттық бірыңғай тестілеуден бір ай кейін жүргізіледі. Бұған дейін ЖОО-да шығармашылық емтихандары өткізіліп қоймақ. Талапкер кешенді тестіге қатысудан бұры шығармашылық сынақтарынан өтіп алады.

Ал енді маңызы ҰБТ-дан кем емес, кешенді естілеу туралы ақпараттың жоқ болғандығы мені таң қалдырып отыр. Тіпті, теледидарда да бұл туралы ақпарат айтылып жатқан жоқ.  Қызық. Сонда Үкімет, дәлірегі Білім және ғылым министрлігі ҰБТ-ға ғана маңыз беріп, кешенді тестілеуден сырт айналғаны ма?

Міне, осы жазбаны жазуға кіріскенімде сағат тілі түнгі 0.51-ді соқты. Яғни, шілденің үші аяқталып, төрті басталды деген сөз.

Былтыр осы блогым арқылы “Бүгін менің туған күнім ” деп жаһаннамға жар салып едім. Биыл блогыма жазба қалтырудың өзіне уақыт әзер жетті. Таңертең Ақтанай ерте тұрғызды. Сосын үйдегі қыздар тұрып құттықтап, сый-сияпаттарымен бөлісті.

Сосын жұмысқа тарттым “Азаттыққа”.  Әуелі баспасөз-мәслихатына соқтым. Мүшелмен қоштасқанымды атап өткім келіп, торт іздеп әзер таптым. Жұмыстағы қыздар тортыма риза болып қалды. Барлығы жақсы тілек, ізгі ниет білдірді.

Бір қызығы телефоным үйде қалып кетіпті де, кімнің телефон соғып құттықтағанын біле алмай дал болдым. Үйге келсем қоңырау шалғандар да, хабарлама қалдырғандар да біраз екен. Қоңырауларға өзім жауап беріп, телефоным қалып қойғанын жеткіздім. Кешке шағын отырыс болды.

Ақтанай ұйықтап қалды, ал әкесі Түркияға сапар шегіп кеткен еді. Шағын “девичник” жасап, бастаңғы жасадық. Барлығы кеткеннен кейін, құттықтағандарға жауап жазып, бүгінгі күннің қалай өткенін саралау үшін компьютерге отырдым. Жақсы көңілдеріңізге мың да бір рахмет!

Менің құлыным Ақтанай – Ақтанберді қазір 3 тен үш ай асты. Тілі сондай тәтті. Ешкім ойламаған сөздерді айтып қалып, қарап отырады.

ОНДА СЕН КЕМПІРСІҢ БЕ?

Ақтанай менен:

- Мама, мен үлкен болғанда, сендер кішкене боласың дар ма? – деп сұрады.

Мен:

- Жоқ, сен үлкен жігіт болғанда әкең – шап, мен – кемпір боламын, – дедім.

Бірде “мама, әкем – үлкен бе?” деп сұрады. “Әкең – шал ғой” деп жауап беріп едім, жұлып алғандай: “онда – сен кемпірсің бе?”, – дегені.

“БІЗ ЕТІК КИГЕНДЕ ЖАУАДЫ”

Ақантайдың қабілет-қарымын сынамақ болып, неше түрлі сауалдар беріп жаңылдырамыз. Бірде машинамен кетіп бара жатыр едік, жаңбыр құйып кетті.

- Мама, жаңбыр жауып кетті ғой, – деді Ақтанай. Тыныш отырмай:

- Жаңбыр қашан жауады? – деп сұрақ қойдым.

- Жазда.

- Ал, қар ше?

- Қар ма? Біз етік кигенде, далада қар жауады, – деді ақтанай.

Маусымның 27-і күні Ұланбатырда басталған Моңғолиядағы қазақтардың кіші құрылтайына, ұйымдастырушылардың айтуынша, сол елдің қазақтар тұратын аймақтарымен бірге Ресей, Қазақстан және Қытай елдерінен қонақтар шақырылған екен.

ҚҰРЫЛТАЙ МОҢҒОЛИЯНЫҢ ІШКІ ӨЛКЕЛЕРІНДЕГІ ҚАЗАҚТАРДЫҢ МӘСЕЛЕЛЕРІНЕ АРНАЛАДЫ

 Ресми есеп бойынша, Моңғолияда 140 мыңдай қазақ өмір сүріп жатыр екен. Соның 40 мыңға жуығы ондағы қазақ ұлттық аймағы Баян-Өлгийден тыс, Моңғолияның ішкі өлкелерінде шоғырланған. Бұл алқалы жиынға Моңғолияның қазақтар тұратын аймақтарынан 400-дей, Ресей, Қазақстан және Қытай елдерінен 50-ге жуық қонақ шақырылыпты. «Ару жұлдыздар» қоғамдық ұйымының жетекшісі және «Арулар» журналының бас редакторы Айнагүл Сарайқызы Моңғолияда тұңғыш Құрылтайдың басты мақсаты – қазақтың тілін салт-дәстүрін, мәдениетін сақтап қалудың амалдарын қарастыру, келешек ұрпаққа ұмыттырмау…рет өткізіліп отырған бұл кіші құрылтайдың басты мақсаты – қазақтың тілін салт-дәстүрін, мәдениетін сақтап қалудың амалдарын қарастыру, келешек ұрпаққа ұмыттырмау екендігін айтады. Ал, құрылтайды ұйымдастыруға мұрындық болып отырған Қазақстанның Моңғолиядағы елшісінің көмекшісі Данияр Қадыров, Азаттық радиосына, жиынның ғылыми-практикалық конференция негізінде өтетіндігін жеткізді. – Шеттегі қазақ диаспорасының ішінде Моңғолиядағы қазақтар тілін, дінін сақтап келе жатқан аз ғана топтың бірі. Бұл үрдістің ары қарай да өз жалғасын тауып, қаймағын бұзбай отыра беруіне септігін тигізу үшін, біз мұндағы қазақтарға серпін беруді жөн санап отырмыз. Баян-Өлгий аймағындағы тұрғындардың 97%-ы қазақтар. Олардың өз мектептері, театры және ақпарат құралдары бар. Ал, Ұланбатырда 20 мың, сондай-ақ Дархан, Эрдэнэт, Хэнтий, Налайх және Түнхэл сияқты өндірісті аймақтарда да қазақтың біраз бөлігі тұрады. Құрылтайдың негізгі мақсаты да, осы өлкелерде шашылып жүрген қазақтардың басын қосып, проблемаларын сөз ету, – дейді Данияр Қадыров. Құрылтайда «Моңғолия қазақтарының саяси-әлеуметтік жағдайы және тілінің мәселелері» атты баяндама тыңдалып, 4 секция бойынша «Тіл, мәдениет, өнер», «Білім, ғылым», «Сауда, экономика» және «Жастардың көзқарасы» секілді тақырыптар қозғалады.

ҰЛАНБАТЫРДАҒЫ УНИВЕРСИТЕТТЕ ҚАЗАҚ ФИЛОЛОГИЯСЫ ФАКУЛЬТЕТІ АШЫЛАДЫ

Құрылтай қарсаңында Азаттық тілшісіне берген сұхбатында Қазақстанның Төтенше және өкілетті елшісінің көмекшісі Данияр Қадыров ондағы қазақтардың ұлттық болмысын сақтап қалу мақсатында Моңғолия Мемлекеттік университетінің жанынан Қазақ филологиясы факультетін ашуды жоспарлап отырғандығын жеткізді.Екі ел басшылары Моңғолияның жоғары оқу орындарының бірінен қазақ тілі мен әдебиеті факультетін ашу туралы келісім жасаған… «Былтырғы жылдың тамыз айында, Ұланбатырға Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың ресми сапары кезінде, екі елдің президенттері бірқатар іс-шаралар жөнінде келісімге келген болатын. Солардың бірі және бірегейі – Моңғолияның жоғары оқу орындарының бірінен қазақ тілі мен әдебиеті факультетін ашу туралы келісім. Соған байланысты, былтырғы жылдың соңында, биылғы жылдың басында Шығыс Қазақстан университетінен бірнеше дүркін делегация келіп, осы мәселені шешуді жолға қойды. Аталған факультет Моңғолияның ең ірі университетінде ашылады деп жоспарланған. Қазір тараптар бірлескен оқу бағдарламасын жасау үстінде», – дейді Данияр Рамазанұлы. Сондай-ақ, құрылтай қонақтарының ішінде Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің консулдық қызмет көрсету департаментінің лауазымды қызметкерлері де бар. Олар екі ел арасындағы азаматтық істері жөніндегі келісімдер мен көші-қон мәселесі жөніндегі сауалдарға да жауап бермек.

azattyq.org

Жақында жолымыз түсіп Үржар аттандық. Жол  мемлекеттің стратегиялық бағытын танытатын бірден бір көрсеткіш.

Ол сондай-ақ, экономикалық даму деңгейімізге де барометр бола алады. Бұл жағынан үздік елулікке, азиялық 20-лыққа енуден дәмелі Қазақстанның жолдарымен жүріп, басыңызды көп шайқайсыз. Қазақстанның амбициясының өте жоғары екендігіне налисыз. Үржарға барар жолдың 80%-ы Алматы-Өскемен трасса арқылы өтеді. Бұл жол тек мемлекеттік қана емес, сондай-ақ, халықаралық маңызы бар жол. Өйткені, осы трасса Қазақстанды Ресеймен қосады. Былтыр жазда Моңғолияға сапарымызда да осы жолмен сапар шеккен едік. Бұдан бұрынғы жазбаларымда да осы жолдың әлегі жайында жазған едім. Содан бері жылға жуық уақыт өтсе де,  ахуал сол қалпы. Ал, негізгі күре жолдан бізді Қытай шекарасына алып баратын Таскескен – Бақты күре жолына түсесіз. Демек, бұл жол да стратегиялық маңызы жағынан халықаралық деген айдарға ие. Бірақ, осы жол жеңіл көлік иесін ит әуреге салып қояды. Әсіресе, Көкөзек пен Үржар аралығын айтыңыз. Ал, Көкөзектің ішкі жолын бардан гөрі жоққа балаған жөн шығар. Сөзімді дәлелдей түсу үшін бірнеше сурет қосуды жөн көріп отырмын.

Түркиядағы қазақ радиосы жайында бұған дейін блогыма жазған едім. Ондағы қазақ радиосының бүкіл-бүтін қан тамыры Торғын Сұлтанқызы тағы бір хабарын маған салып жіберген екен. Таныс болыңыздар.

Пері мұржаларында шармен саяхат

Кападокияның шар саяхатына ықылас артуда. Posted 13.05.2009 09:05:42 UTC Updated 13.05.2009 11:58:34 UTC Кападокия аймағы жылдың барлық маусымында табиғи сұлулықтарды аспаннан тамашалауға мүмкіндік береді. Бұл аймақ – Түркияның пері мұржаларымен танымал ең маңызды туристік жерлерінің бірі. Таң атқаннан басталатын шар саяхатымен туристтер аймақтың тарихи және туристік жердерін аспаннан тамашалайды. Кападокия тек пері мұржаларынан ғана тұрмайды. Бұдан бұрын Кападокия деген кезде еске тек пері мұржалары келетін еді. Алайда аймақ соңғы жылдары шар саяхаттарымен де танылды. Аймақта тек жаз айларында ғана емес, жылдың барлық маусымында шармен ұшуға болады. Кападокияның барлық маусымдағы сұлулықтары аспаннан көрінеді. Шарлар сайдың үстінен ұшады. Кейде 1500 метр биіктікке көтеріліп, теңдесі жоқ пері мұржалары тамашаланады. Кападокия -шармен ұшу үшін ең ыңғайлы жер Кападокия теңдесі жоқ сұлулығы, терең каньондары және шығымды сайларымен шар саяхаттары үшін ең ыңғайлы жер болып табылады. Шармен саяхаттың түрі өте көп. Стандарт саяхаттар (60-75 минут), ұзын саяхаттар (1,5 сағат) және VIP сапарлары (шамамен 1,5 сағат ) түрлі мүмкіндіктер ұсынады. Кейбір саяхаттарда таңғы асыңызды шарда ұшып отырып жейсіз. VIP сапарларында болса туған күніңізді тойлап, тіпті әуеде неке қиюыңызға да болады. Аймақтың көруге тұрарлық көрінісі осы тәжірибені сіздерге ұсынады. Шармен ұшып бара жатып, бір жапырақтың дәл қасынан өтесіз немесе екі пері мұржасының арасынан самғайсыз. Өмірінде бір мәрте шармен саяхат жасауды жоспарлағандар үшін бұл үшін Кападокияны таңдаулары насихат етіледі. Кападокия – дүние жүзінің ең жақсы шармен ұшатын жерлерінің бірі. Кападокияны шармен ұшатын ең жақсы жер қылатын ерекшеліктері мыналар: жылдың 12 айы ұшуға болады, сонымен бірге пері мұржалары секілді табиғи сұлулықтары. Туристтер таңның атқанын көреді, сонымен бірге Үргүп, Гөреме, Ортахисар, Учхисар, Аванос және Невшехирді әуеден тамашалай алады. Тәжірибелі шар ұшқыштары пері мұржаларының қасынан өтіп бара жатып, сізді тебірентеді. Шармен Кападокияны аспаннан көрген бір турист жылдың басқа маусымдарында да осында келгісі келеді. Шарлар қалай ұшады? Шар жер тартылысы күші және жылудың ауысуымен жұмыс істейді. Шардың ішіндегі ауа жылынған сайын шар көтеріледі. Ауа салқындаған сайын шар төмендейді. Шардың ұшуы үшін іші ыстық ауамен толтырылады.

Наурыздың 10-ында Астанаға сапар шектім. Қазақстан халқы Ассамблеясы хатшысы Ералы Ералы Тоғжанов қазақ журналистерімен  кездесу өткізбек екен. Арнайы, аттай қалап шақырған соң, барып қайтуға жиналдым.

Жолдауға қолдау

Билетті эконом кластың пойызына, атап айтқанда №9 пойызға алдым да, асықпай кетуді жөн көрдім. Дәл осы кезде Сорос-Қазақстан қорының тренингіне қатысып жатқанмын. Жұмыстан телефон соқты. Баян екен. Бастықтың меніменн сөйлескісі келетіндігін айтты. Маған өте жылдам Астанаға жинал деген бұйрық берілді. Амал жоқ, тренингтің соңына қарай алмадым. Тізгін ұшымен, редакцияға тарттым. Астанада министрлікте шұғыл жиналыс өтпек екен. “Ақыры Астанаға жиналып жатсың ғой, сен қатыс” дейді маған. Билетті ауыстырып “Тальгоға” алуға тура келді. Біздің ғимараттың астында билет сататын кассадағы әйелге барып едім, “броньнан орын шығып қалар, билет болады” деді.  Сол сөзге сеніп қалдым, алайда билет болмады, ол кісі мені вокзалдан отырғызып жіберемін деп вокзалға шақырды. Реті келмеді. Соңғы мезетте Шәкеңе телефон соғып, мән-жайды айтып ем, самолетпен ұш деді. Сөйтіп, ертеңінде 12.30-да ұшатын ұшақпен Астанаға жол тарттым. “Абай” қонақ үйіне түстім. Асығыс-үсігіс министрлікке жиналдым. Алайда, жиналыс межеленген уақытынан 40 минут кешігіп басталды. Әрі 45 минуттың ішінде тәмамдалып қалды. Жиналысты Бағлан Майлыбаев жүргізді. Әрі басынан-аяқ орысша өтті. Тек “Егемен Қазақстан” мен “Қазақ газеттері” АҚ-ының президенттері ғана қазақша сөйледі. Сондағы бар айтылған әңгіме наурыздың 6-сындағы президенттің Жолдауына – қолдау көрсету туралы БАҚ басшыларына тапсырма болды. Сөйтіп, алматыдағы қызыл жінік болғанымыз ақталмады.

Ассамблея ма, ансамбль ме?

Ертесіне  сағат 11-де Ассамблеяның хатшысы Ералы Тоғжановпен кездесу үшін Президенттің Мәдениет орталығына жол тарттым. Қасымда Жайна Сейітқажы бар. Кездесу ресми әңгіме емес, өзара пікір алмасу негізінде жүзеге асты. Ең әуелі бізден бұл әңгіме жайында газетке жазбауымызды өтінді. Екіншіден, кездесудің мақсаты түсіндірілді. Бұған дейін қазақ газеттерінің Қазақстан халқы ассамблеясының оң имиджісін қалыптастырмай келе жатқандығы, ассамблеяның кез-келген жұмысының сынға ұшырап жатқандығы сөз болды. Өз кезегінде Ералы мырза біздің газеттегі “Ассамблея кімнің сойылын соғады” атты менің мақаламдағы Чесноковтың Ассамблеяның екі орынбасарының бірі болғандығын, оның орыс шовинисі екендігі туралы айтқаныма тоқтала келе, оның бетін бері қаратқандығын сөз етті. Тек қана қазақтілді журналистер жиналған жиында Ассамблеяға, қала берді Қазақстан үкіметі жүргізіп отырған ұлттық саясатқа деген өкпеміздің қара қазандай екендігін жайып салдық. Ералы мырза Ассамблеяның ендігі ісі елдегі тұрғындарды қазақ мәдениетінің төңірегінде топтастырып, шовинистік пиғылдағы Чесноков сияқтылардың, қазақтың қотанына күнде кіріп, азаматын өлтіріп кетсе де, жазадан құтылып кететін ұйғыр ағайындардың бетін бері қаратқандығын айтты. Саясаткердің сөзіне сенгіңіз-ақ келеді. Алайда, қазақ журналистері “Ассамблея ассамблея болғалы қазақ мүддесі тұрғысынан мәлімдеме жасап, қазақ мәселесін сөз еткенін көрмепті. Ассамблеяның мақсаты – біріктіру емес, бөлшектеу” болып кетті деген наз айта отырып, осы бір институттың бізге қажеті қанша деп шегеледі.

“Абай” неге тұқыраяды

Мен тоқтаған “Абай” қонақүйінің жанында жарықтық Абай бабамызға арналған ескерткіш бар екен. Төмен қарап тұқырайып тұр. Бүгінгі қазақ қоғамының бет-бейнесін осы Абай бабамыздың жансыз мүсіні айтып тұрғандай. Абайды мұнша тұқырайту арқылы, бабамыздың тілі мен ділінің, рухы мен намысының әлі де табанға тапталып келе жатқандығын көрсеткіміз келгендей. Абай ескерткішінің аянышты халы мені осындай ойға жетеледі.

“Алты Алаш” дүңгіршегі

Кешқұрым аядай бөлмеге сыймаған соң, Жайна екеуміз түнгі Астананы тамашалауға шықтық. Ол жергілікті адам, мен қонақпын. “Абай” қонақ үйіне жақын бір (атын ұмытып отырмын) базарға келдік. Базарға барар жолда “Алты Алаш” атты газет киоскісіне тап болдық. Алматыда жоқ бұл дүңгіршек менің назарымды аударды. Әдейі суретке басып алған едім.